Àjọ tó ń gbógun ti ayédèrú nǹkan jíjẹ, mímu àti òògùn lílò NAFDAC ti ba àwọn ọjà tó jẹ́ ayédèrú ní èyí ti iye rẹ̀ lé ní bílíọ́nù mẹ́wàá náírà jẹ́ ní ìpínlẹ̀ Kano.
Ìdí ni pé àwọn ọjà náà jẹ́ ayédèrú tí gbèdéke ọjọ́ àwọn mìíràn sì ti ré kọjá. Àwọn ohun jíjẹ, mímu, òògùn, ìpara àti àwọn ohun ìṣaralóge ni ó pọ̀ jù nínú ọjà náà.
Gbàgede Kalibawa tó wà ní ojú ọ̀nà Daura sí Danbata, ìpínlẹ̀ Kano ni wọ́n ti dáná sun gbogbo ọjà náà.
Níbẹ̀ ni ọ̀gá àgbà àjọ NAFDAC; Ọ̀jọ̀gbọ́n Mojisola Christianah Adeyeye ṣe àpèjúwe èyí bíi àṣeyọrí ńlá nínú ìgbógunti ayédèrú ọjà àti ìdáàbò bo ẹ̀mí.
Ó wí pé nínú àwọn ọjà náà ni àwọn òògun ibà, ìpakòkòrò, òògùn ẹ̀jẹ̀ ríru, òròró, omi inú ọ̀rá, ìpara àti àwọn mìíràn bẹ́ẹ̀ tí iye rẹ̀ lé ní bílíọ́nù mẹ́wàá náírà.
Adeyeye ṣe ìkìlọ̀ fún àwọn tó ń ṣe àwọn nǹkan yìí àti àwọn aláràtúntà rẹ̀ pẹ̀lú ìkìlọ̀ pé ẹni tí ọwọ́ bá tẹ̀ yóò fi ojú winá òfin.
Bákan náà ni wọ́n ṣe àbẹ̀wò sí Moniya ní ìlú Ìbàdàn, àwọn ayédèrú òògùn tí iye rẹ̀ tó bílíọ́nù márùndínlọ́gọ́ta náírà ni wọ́n bá ní àwọn ilé ìkọ́jàsí níbẹ̀.
Ọ̀jọ̀gbọ́n Mojisola Adeyeye; ẹni tó jẹ́ adarí àjọ NAFDAC ṣe àlàyé pé àwọn kò ní sinmi nínú ìgbógunti ayédèrú ọjà àti òògùn tó le mú ìpalára bá ìlera àwọn èèyàn.
Ó ṣe àlàyé pé fúnra àwọn onílé ìkọ́jàsí náà ló kó àwọn ọjà náà jáde fúnra wọn lẹ́yìn tí àwọn ṣe ìkéde ìkìlọ̀.
Bákan náà ló dúpẹ́ lọ́wọ́ ilé iṣẹ́ ọlọ́pàá, ilé iṣẹ́ ológun, NDLEA àti NSCDC fún àtìlẹ̀yìn wọn lórí àṣeyọrí náà.
Láti oṣù Ọwẹ́wẹ̀ ni àjọ NAFDAC ti wọ̀yá ìjà pẹ̀lú àwọn tó ń ta ayédèrú ọjà, kódà kò yọ àwọn ilé ìtajà ìgbàlódé sílẹ̀.
Méjì ni àwọn ilé ìtajà ìgbàlódé yií, ọ̀kan wà ní opópónà Mike Akhigbe nígbà tí èkejì wà ní òpópónà Ebitu Ukiwe, Abuja.
Àwọn oúnjẹ tí wọ́n ṣe àpèjúwe wọn ní ède ṣainíísì ni wọ́n ń tà ní àwọn ilé ìtajà yìí àti àwọn ìpara amáradán to le fa ìpalára lọ́jọ́ iwájú ni wọ́n ń tà ní àwọn ilé ìtajà yìí.
Àjọ NAFDAC wí pé òfin ni kí wọn ó ṣe àlàyé oúnjẹ sí ara páálí rẹ̀ lédè gẹ́ẹ̀sì kí àwọn ọmọ Nàìjíríà ó le mọ irú oúnjẹ tí wọ́n ń rà jẹ ní pàtó.
Bákan náà ni pé àwọn ìpara àti ọṣẹ aṣaralóge tí wọ́n ń tà nílé ìtajà náà kò nií ìforúkọsílẹ̀ ó sì tún ní àwọn èròjà tó le pani lára lọ́jọ́ iwájú.
Ilé ìtajà ọṣẹ àti ìpara báyìí mẹ́jọ ni wọ́n gbé tì pa ní ọjà Wuse, ọjà tí iye rẹ̀ ń lọ bíi àádọ́jọ mílíọ́nù náírà ni wọ́n gbẹ́sẹ̀ lé.
Bákan náà ni àwọn ilé ìtajà yìí ń ta àwọn òògùn yọ̀dí, yọmú, ayọ́ràá, alekó àti àwọn òògùn mìíràn bẹ́ẹ̀ tó ṣe pé àìlera ni yóò fà lọ́jọ́ iwájú.
Àjọ NAFDAC wí pé àwọn kò ní gbà fún ilé ìtajà kankan láti mú ìpalára ọjọ́ iwájú bá àwọn èèyàn.
Bó ṣe wà lÁbùújá náà ló wà lÉkòó:
Àwọn ilé ìtajà ńláńlá káàkiri ìpínlẹ̀ Èkó ń ta àwọn ọjà tí gbèdéke ọjọ́ wọn ti kọjá fún àwọn oníbàárà, ohun jíjẹ ló pọ̀ nínú àwọn nǹkan yìí ní èyí tó mú ìpalára bá ìlera àwọn
Àwọn tí wọ́n ṣe àgbákò àwọn oúnjẹ yìí ṣe àlàyé ohun tí ojú wọn rí fún àwọn akọ̀ròyìn, wọ́n ṣe àlàyé pé àwọn ilé ìtajà yìí yóò kó àwọn ọjà náà sí apá kan pé àwọn ń ṣe ètò ẹdínwó, ẹ̀dínwó yìí kò ní jẹ́ kí àwọn èèyàn ó yẹ ọjà náà wò tàbí wo gbèdéke rẹ̀ tí wọn yóò fi rà á, ìgbà tí wọ́n bá dé ilé tàbí tí inú bá bẹ̀rẹ̀ sí ní run wọ́n ni wọ́n tó máa ń mọ̀ pé gbèdéke ọjọ́ ọjà náà ti ré kọjá.
Díẹ̀ ló kù kí Daniel Olanrewaju ó pàdánù àwọn ọmọ méjì nígbà tó fún wọn ní ketchup jẹ láìmọ̀ pé gbèdéke ọjọ́ rẹ̀ ti kọjá láti ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sẹ́yìn.
Daniel ṣe àlàyé pé òun yà sí ilé ìtajà kan tó gbajúmọ̀ ní Ikeja òun sì ra ketchup náà fún akeem ọmọ òun, nígbà tó dé ilé, ó dín iṣu fún àwọn ọmọ rẹ̀ mẹ́tẹ́ẹ̀ta ó sì bu ketchup náà síi fún wọn.
Àkọ́bí rẹ̀ tu oúnjẹ náà dànù pé ó ti kan àmọ́ Daniel kò kọbi ara síi, ó rò pé ọmọ náà kò fẹ́ jẹun ni.
Inú rírun ló jí àwọn ọmọ méjì tó jẹ oúnjẹ náà láàárọ̀ ọjọ́ kejì, ìgbà náà ni Daniel yẹ ketchup náà wò tó sì ríi pé gbèdéke ọjọ́ rẹ̀ ti kọjá láti ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sẹ́yìn!
Dìgbàdìgbà ló di àwọn ọmọ náà dé ilé ìwòsàn, fún ìtọ́jú.
Ìrírí Daniel rèé gẹ́gẹ́ bó ṣe ṣe àlàyé, ó wí pé òun rò pé àìtà ọjà ló máa ń mú àwọn ilé ìtajà ṣe ètò ẹdínwó ni, òun kò mọ̀ pé ọjà tó le mú ìpalára bá ìlera àwọn èèyàn ni wọ́n ń tà ní gbàǹjo,
Daniel gba àwọn èèyàn lámọ̀ràn pé kí wọn ó máa yẹ ohun tí wọ́n bá rà wò fínífíní.
Temitope Ogunsanya náà ṣe àlàyé ohun tí ojú rẹ̀ rí nílé ìtajà ìgbàlódé kan tó wà ní Ijegun, ó ṣe àlàyé pé òun bá ìyàwó òun ra ìpekeré inú agolo (Pringles) ní ilé ìtajà ìgbàlódé kan tó gbajúmọ̀ dáadáa.
Nígbà tí ó fẹ́ sọ agolo ìpekeré náà nù ní òwúrọ̀ ọjọ́ kejì ló ṣe àkíyèsí gbèdéke ọjọ́ tí wọ́n kọ sí ara rẹ̀ tó sì ríi pé ó ti kọjá láti oṣù kan sẹ́yìn.
Àyà rẹ̀ já nítorí pé ìyàwó rẹ̀ kò tíì jí láàárọ̀ ọjọ́ náà, ó sáré wọ ìyẹ̀wù láti jíi, ọkàn rẹ̀ balẹ̀ nígbà tí ìyàwó rẹ̀ jí pẹ̀lú àlàáfíà.
Temitope ní òun kò le rò ó pé ilé ìtajà náà le ta irú ọjà bẹ́ẹ̀ nítorí pé ilé ìtajà náà lórúkọ káàkiri ìpínlẹ̀ Èkó.
